۩۞۩ ... قدُوس ... ۩۞۩

امروز تلاش بسیاری کردم تا به درک درستی از کم و کیف توافقنامه ی هسته ای برسم. نتیجه ای که در وهله ی اول برایم روشن بود این بود که طرفین مذاکرات روی به کلی گویی آورده اند و نوعی بازی با لغات را در دستور کار دارند. دو طرف اعلام می دارند هیچ گونه عقب نشینی نداشته اند! از یک سو شادی طرف آمریکایی-اروپایی را می بینیم؛ از یک سو فضای گل و بلبل تلویزیون ایران! اوضاع عجیبی است. هر چه در بطن کار بیشتر داخل شدم نتیجه ای جز عقب نشینی طرف ایرانی برایم حاصل نشد. اعطای امتیازات فوق العاده در برابر لغو تحریم های غیرقانونی چه نامی جز شکست و تن دادن به حقارت دارد؟ آیا توقف پیشرفت برنامه ی هسته ای، پیروزی نام دارد؟

پس از این دوره ی شش ماهه ایران چه دست پری در مذاکرات آتی خواهد داشت؟ آیا بدون دادن امتیازی بیشتر، قادر به دریافت امتیاز خواهد بود؟ دو سر برد مذاکرات چه ها بوده است؟؟

برای درک بهتر از موضوع، بیایید بر اساس متن کامل توافق هسته ای که وزارت امور خارجه منتشر کرده است، پیش برویم..

چه گرفتیم؟

- متوقف ساختن تلاش‌های بیشتر برای کاهش فروش نفت خام ایران به منظور فراهم آوردن اینکه مشتری‌های کنونی ایران حجم متوسط خرید نفت خام خود از ایران را از سر گیرند. امکان بازگشت حجم مورد توافقی از عواید مسدود شده در خارج از کشور. برای این فرایند فروش نفت، تحریم‌های مربوطه اتحادیه اروپا و آمریکا برداشته خواهد شد و خدمات بیمه و حمل و نقل با آن همراه خواهد بود.

- تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا در موارد زیر به حالت تعلیق درمی‌آید:

صادرات پتروشیمی ایران و نیز تحریم‌های مربوط به خدمات مرتبط با این صادرات. طلا و فلزات گرانبها و نیز تحریم‌های مربوط به خدمات مرتبط با آنها. تحریم‌های آمریکا بر صنعت خودرو سازی ایران و نیز تحریم‌های مربوط به خدمات مرتبط با این صنعت به حالت تعلیق درخواهد آمد. صدور مجوز برای تأمین و استقرار قطعات یدکی لازم برای تأمین امنیت پرواز‌های غیر نظامی در ایران و خدمات مرتبط با آن. صدور مجوز برای انجام اقدامات بازرسی و تعمیرات مربوط به امنیت [پروازی] در ایران به همراه خدمات مرتبط با آن.

- هیچ تحریم جدیدی از طرف شورای امنیت سازمان ملل و اتحادیه اروپا و دولت آمریکا بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران وضع نمی‌شود.

- ایجاد یک کانال مالی به منظور تسهیل روابط تجاری بشردوستانه برای رفع نیازمندی‌های داخلی ایران، با استفاده از عواید نفتی خود ایران که در خارج از این کشور مسدود شده است. روابط تجاری بشردوستانه عبارت است از تراکنش‌های مربوط به محصولات خوراکی و کشاورزی، دارو، ادوات پزشکی و خسارات پزشکی که در خارج بر ایران تحمیل شده. این کانال از طریق بانک‌های مشخصی در خارج از ایران و بانک‌های ایرانی که هدف تحریم‌ها نیستند، و در هنگام ایجاد این کانال مشخص خواهند شد، باز خواهد بود. این کانال همچنین اقدامات زیر را میسر می‌سازد:

انجام تراکنش‌های لازم برای پرداخت معوقات ایران به سازمان ملل؛ وپرداخت حق‌التدریس دانشگاه‌ها و کالج‌های خارجی که دانشجویان ایرانی در آنها تحصیل می‌کنند، تا سقف مدت زمان توافقی ۶ ماهه. افزایش آستانه اختیار اتحادیه اروپا برای انجام تراکنش‌های مربوط به روابط تجاری تحریم‌ نشده، به میزان مورد توافق.

چه دادیم؟

- نیمی از ذخیره اورانیوم ۲۰ درصد غنی شده موجود، به اکسید اورانیوم ۲۰ درصد تبدیل می‌شود تا به منظور تولید سوخت برای راکتور پژوهشی تهران، مورد استفاده قرار گیرد. مابقی UF6 20 درصد به اورانیوم با غنای کمتر از ۵ درصد تبدیل می‌شود. هیچگونه برنامه‌ای هم برای بازگشت این فرایند در کار نخواهد بود.

- ایران اعلان می‌کند که در طول این بازه ۶ ماهه، غنی سازی بالای ۵ درصد نخواهد داشت.

 
- ایران اعلان می‌کند که فعالیت‌های خود در تأسیسات غنی سازی سوخت نطنز،فردو یا راکتور اراک، که در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با عنوان IR-40 شناخته می‌شود، گسترش (further advances) نخواهد داد.

- ایران تصمیم گرفته است به محض آمادگی خط تبدیل UF6 با غنای ۵ درصد به UO2، ظرف مدت همین بازه ۶ ماهه، آن میزان UF6 را که به تازگی تا ۵ درصد غنی شده است را به اکسید UF6 تبدیل کند؛ مطابق با آنچه که در برنامه عملیاتی تأسیسات تبدیل اعلان شده به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ذکر شده است.

- تأسیسات جدیدی برای غنی سازی ایجاد نخواهد شد.

- هیچ گونه بازفراوری صورت نخواهد گرفت و هیچ گونه تأسیساتی که قادر به انجام بازفراوری است، ایجاد نخواهد شد.

- فراهم کردن اطلاعاتی مشخص برای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از جمله اطلاعات مربوط به طرح‌ و نقشه‌های ایران برای تأسیسات هسته‌ای، توصیف و شرحی کامل از ساختمان هر یک از سایت‌های هسته‌ای، توصیف و شرحی کامل از گستره عملیات‌های هر یک از تأسیساتی که به طور خاص به فعالیت‌های هسته‌ای مشغول هستند، اطلاعات در مورد معادن و شرکت‌های نورد اورانیوم و اطلاعات در مورد مواد منبع. این اطلاعات ظرف مدت 3 ماه پس از پذیرش انجام این اقدامات، فراهم می‌گردد.

- تسلیم یک پرسشنامه اطلاعات طراحی (DIQ) به روز شده از راکتور اراک، که در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با عنوان IR-40 شناخته می‌شود، به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.

- در هنگامی که بازرسان آژانس برای تأیید اطلاعات طراحی، تأیید داشته‌ها در خلال بازرسی‌ها، تأیید داشته‌های فیزیکی و نظارت‌های سرزده، حضور ندارند، ناظر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه خواهد داشت تا بایگانی آفلاین دوربین‌های مستقر در فردو و نطنز را بررسی کند.

- بازرس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه دارد به وارد زیر دسترسی داشته باشد:

·       کارگاه‌های مونتاژ سانتریفیوژ

·       کارگاه‌های تولید چرخنده سانتریفیوژ و تأسیسات ذخیره سازی؛

·        معادن و شرکت‌های نورد اورانیوم.
 

- در این بازه شش ماهه ایران UF6 را به سانتریفیوژ‌های مستقر شده ولی فعال نشده خود تزریق نخواهد کرد و اورانیوم غنی نمی‌سازد. هیچ سانتریفیوژ اضافی مستقر نمی‌شود. ایران اعلان می‌کند که در طول مدت اولین بازه شش ماهه، سانتریفیوژ‌های موجود [در این تأسیسات را] با سانتریفیوژ‌های مشابه جایگزین می‌سازد.

- در فوردو، چهار آبشار مستقر شده در این تأسیسات برای غنی سازی اورانیوم، هیچگونه غنی سازی بالاتر از ۵ درصدی را انجام نخواهند داد. هیچگونه UF6 به ۱۲ آبشار دیگر تزریق نمی‌شود و این آبشارها در حالت غیرعملیاتی باقی خواهند ماند. هیچ ارتباطی میان آبشارها ایجادنمی‌گردد. ایران اعلان می‌کند که در طول اولین بازه شش ماهه، سانتریفیوژ‌های موجود ‍در این تأسیسات را فقط با سانتریفیوژ‌های مشابه جایگزین می‌کند.

- در مدت این بازه ۶ ماهه راکتور به کار نخواهد افتاد یا سوخت یا آب سنگین به آن تزریق نمی‌شود؛ همچنین سوخت اضافی برای این راکتور مورد آزمایش قرار نمی‌گیرد یا سوخت بیشتری برای آن تولید نمی‌شود و همچنین تأسیسات باقی مانده برای اتمام کار نیروگاه، استقرار پیدا نمی‌کند.

- بر اساس طرح و نقش‌های این کارگاه، تولید دستگاه سانتریفیوژ ایران در طول این ۶ ماه فقط محدود به جایگزینی سانتریفیوژ‌های از کار افتاده خواهد بود.

- ایران متعهد شده است که پیشرفت توانایی غنی‌سازی‌اش را متوقف کند. هیچ‌گونه سانتریفیوژ نسل بعدی برای غنی‌سازی اورانیوم نصب نکند یا از آن‌ها استفاده نکند.

- تقریبا نیمی از سانتریفیوژهای نصب شده در نطنز و سه چهارم سانتریفیوژهای نصب شده در فردو را به کار نیندازد؛ طوری که نتوان از آن‌ها برای غنی‌سازی اورانیوم استفاده کرد.

- ایران متعهد شده است که رآکتور اراک را راه‌اندازی و سوخت‌گذاری نکند و تولید سوخت برای رآکتور اراک را متوقف کند. سوخت رآکتور اراک را بیشتر از این آزمایش نکند. هیچ‌یک از قطعات اضافی رآکتور در اراک را نصب نکند. سوخت و آب سنگین را به سایت رآکتور منتقل نکند. تاسیساتی که قابلیت بازفرآوری داشته باشد، نسازد.

- دسترسی به معادن و کارخانه‌های تولید اورانیوم را برای آژانس فراهم کند.