آیت الله مدرس

سيد حسن قمشهي اصفهاي مشهور به «مدرس» سال 1249 ش در خانواده اي از سادات طباطبايي به دنيا آمد. او از 6 سالگي مقدمات ادبيات فارسي و عربي را فرا گرفت و در شانزده سالگي براي ادامه تحصيل به اصفهان رفت و قريب به سيزده سال معارف ديني اعم از معقول و منقول را نزد اساتيد برجسته آن ديار فرا گرفت. وي براي تكميل تحصيلات به نجف اشرف رفت و به مدت هفت سال از محضر اساتيد بزرگي مانند آخوند خراساني و سيد محمد كاظم طباطبايي يزدي خوشه چيني كرد؛ سپس به اصفهان بازگشت و به تدريس علوم حوزوي همت گماشت. بيگمان علت اشتهار فراوان آيتا... مدرس، ورود آن عالم مجاهد به عرصه سياست و ثبات قدم و عزت طلبي در اين عرصه بوده است. وي در دوره دوم مجلس به عنوان يكي از پنج مجتهد طراز اول مجلس، به منظور نظارت بر قوانين مصوب و تشخيص عدم مغايرت آن با احكام شرع انتخاب شد. در دوره سوم مجلس علاوه بر وظيفه نظارتي، سمت نمايندگي مردم تهران را نيز به عهده داشت. در دوره چهارم مجلس براي دومين بار به نمايندگي مردم تهران انتخاب شد. اوج فعاليتهاي سياسي آيتا... مدرس در همين دوره مجلس رقم خورد. وي به عنوان نائب رئيس اول مجلس انتخاب شد و در همين دوران مقتدرانه در برابر حريف قلدر قداره بندي به نام رضا خان سردار سپه ايستاد و تا لحظه شهادتش، اين مقابله تداوم يافت. آيت‌ا... مدرس در جلسه معروف 12 مهر 1301 مجلس شوراي ملي، در نطقي شجاعانه، رضا خان - وزير قلدر جنگ - را به باد انتقاد گرفت و اخطار كرد: «ما از رضا خان ترس نداريم... ما كه قدرت داريم سلطنت را تغيير بدهيم و قدرت داريم رئيس الوزرا را عزل كنيم، رضا خان را هم تغيير مي دهيم...»

آيت‌ا... مدرس پس از انتخابات مجلس پنجم و راهيابي مجدد به مجلس، همچنان ثابت قدم در برابر اعمال قلدر مآبانه رضا خان ايستادگي كرد. وي ابتدا با توطئه «جمهوري رضا خاني» مقابله كرد و سپس در جهت خنثي سازي تغيير سلطنت به نفع رضا خان گام برداشت. او در مجلس ششم نيز به مخالفت جدي با رضا خان ادامه داد و حتي در اين راه توطئه ترور هفتم آبان 1305 را - كه البته بي نتيجه باقي مانده بود - به جان خريد. در مجلس هفتم با توطئه رضا خان و دست بردن در آراء، از حضور مدرس در مجلس ممانعت شد و عاقبت رضا خان كه از شجاعت، اقتدار، تدين و محبوبيت آيتا... مدرس به ستوه آمده بود، حكم به ترور آن عالم مجاهد داد. اين حكم، توسط ميرزا كاظم جهانسوزي، افسر شهرباني، به اتفاق دو مامور ديگر شهرباني در هنگام افطار 26 رمضان 1357ق مصادف با دهم آذر ماه 1316 اجرا گرديد. اجرا گرديد.